خلاصه فصل یک : جامعه شناسی چیست؟

جامعه شناسی موضوعی گسترده و عظیم است. استفاده از تخیل (بینش) جامعه شناسانه ما را قادر می سازد تا فرا تر از گمان شخصی مان مبنی بر اینکه تجارب ما در زندگی همه داستان در باره زندگی اجتماعی است ؛ برویم. برای مثال این فصل به پنج نگاه جدید که در آن نوشیدن قهوه می تواند از نو بررسی شود ، اشاره می کند. اگر ما به دور از شرایط شخصی کنونی مان ، فکر کنیم می توایم این نگاه نو را بدست آوریم.

سی رایت میلز اصطلاحات «مسایل عمومی» و «مشکلات شخصی» را ابداع کرد تا ارتباط بین اعمال ارادی و آزادانه افراد و تاثیر الگو دهنده ساختار جامعه را تبیین کند. فصل اول تاکید می کند که بین رفتار افراد و تاثیرات الگودهنده نهاد های جامعه رابطه متقابل است؛ همچنین واژه «ساختاری شدن» را برای توصیف فرآیند مداوم بازتولید {اجتماعی} معرفی می کند.

جامعه شناسی بر متفکران کلاسیک و موضوعات رایجی که به جامعه شناسی معاصر مربوط است و ریشه در انقلاب های دو گانه دارد، تکیه کرده است. سه سوال اساسی وجود دارد: 1)طبیعت انسان چگونه است؟ 2)چرا جامعه چنین ساختاری دارد؟ 3)چگونه و چرا جوامع تغییر می کنند؟

اگوست کنت که به خاطر ابداع واژه جامعه شناسی شناخته شده است، میخواست تا این رشته به صورت علمی (تجربی) دربیاید و تنها با وقایع قابل مشاهده که مستقیما با تجربه شناخته می شوند سروکار داشته باشد. ایده ای که امروز با واژه اثبات گرایی پیوند خورده است.

امیل دورکیم با تاکیدش بر روی واقعیت های اجتماعی و بکارگیری روش های علم طبیعی برای تحقیقات اجتماعی، از کنت فراتر رفت. دورکیم متوجه شد که افزایش پیچیدگی تقسیم کار، انسجام اجتماعی را تهدید می کند و احساس عدم اطمینان را بوجود می آورد ؛که آن را آنومی نامید.

تمرکز اصلی کارل مارکس بر روی اقتصاد های سرمایه داری و تقسیم جامعه به سرمایه داران و کارگران دستمزدگیر بود. دو گروهی که ذاتا منافعشان در تضاد هم بود. این تحلیل بر پایه نظریه «درک مادی گرایانه از تاریخ» بود. مبنای دیگر او دیدگاهی بود که در آن مخاصمه طبقاتی، انگیزه اصلی در تاریخ تلقی می شد.

فعالیت ماکس وبر می تواند در مخالفت با مارکس بررسی شود. او تاکید بیشتری بر نقش تفکرات و عقاید در ایجاد تغییرات اجتماعی داشت و کمتر بر تضاد طبقاتی تکیه می کرد. در کار وبر، سرمایه داری تنها یکی از عوامل در میان عواملی بود که تغییرات اجتماعی را شکل می دهند. عقیده اساسی او عقلانی شدن است: ترکیبی از علم(تجربی) ، تکنولوژی و نهاد های بروکراتیک در جهت دستیابی به کارآمدی بیشتر هماهنگ شده اند.

بیشتر توسعه اخیر در کارهای دورکیم(کارکردگرایی) ،مارکس(نظریه های تضاد)و وبر(کنشگرایی نمادین) ریشه دارد.کارکردگرایی  و نظریه های تضاد در حوزه جامعه شناسی کلان و کنشگرایی نمادین در حوزه جامعه شناسی خرد قرار می گیرد.

کارکردگرایی از طریق کنت و دورکیم دنبال می شود و با واژه هایی که استفاده از آنها یک قیاس اندام واره است، ارائه می شود.کارکردگرایی بر وفاق اخلاقی تاکید می کند و غلبه و رواج آن در دوره تالکوت پارسونز و رابرت مرتون بوده است.

نظریه های تضاد دیدگاه نظام مند مشابهی به زندگی اجتماعی اتخاذ می کند ولی توجه بیشتری به مسئله قدرت و نابرابری دارد.

کنش متقابل نمادین به پدیده های معنا دار زندگی اجتماعی توجه دارد و با شکل گیری معانی در کنش های اجتماعی مرتبط است. فصل اول بر دیدگاه مید مبنی بر نقش نماد در استفاده از زبان، تمرکز کرده است.این اشتراک گذاری نماد ها (نمادگرایی) است که کنش ها را شکل می دهد.

جامعه شناسی فواید زیر را دارد: 1)رویکرد تطبیقی آن، آگاهی گسترده تری را درباره تفاوت های فرهنگی بوجود می آورد و باعث می شود تا درک بهتری از مشکلات خاص دیگر بدست آوریم. 2)حساسیت نسبت به پیامد های خواسته و ناخواسته فعالیت های اجتماعی که کمکی است تا ارزیابی بهتری از ابتکار(خلاقیت و کارآمدی) سیاست ها داشته باشیم و سیاست کارآمد تری را شکل دهیم. 3)تخصص در جامعه شناسی یک پایه استوار برای تعدادی از مشاغل که بر فهم جامعه و روابط اجتماعی متکی هستند، بوجود می آورد: تجار، تحلیلگران کلان سیاست و اقتصاد، برنامه ریزان شهری، مدد کاران اجتماعی، روزنامه نگاران و ... . 4)جامعه شناسی خودروشنگری به فرد می دهد؛ این تنها سیاست گذاران نیستند که حق و توانایی دارند تا درباره زندگی مردم تصمیم سازی کنند.

مایکل بُراوُی برای (وجود) نوعی جامعه شناسی عمومی دلیل می آورد تا با مخاطبانی فراتر از  گستره محدود دانشگاه ها ارتباط برقرار شود. او تاکید می کند که جامعه شناسی حرفه ای در قرن بیستم سودمند بوده است، اما باعث شده تا جامعه شناسان بیشتر با یکدیگر صحبت کنند تا با عموم مردم. جامعه شناسی عمومی با گروه های اجتماعی مانند اتحادیه های بازرگانی، جنبش های مردمی، گروه های عقیدتی و نهاد های جامعه مدنی در یک مکالمه واقعی، درباره جهت گیری آینده جامعه، صحبت می کند. در نتیجه، به نظر می رسدکه یک جامعه شناسی سیاستگذارانه(عمومی) ضروری است، و این جامعه شناسی مخاطبانی گسترده تر از آنچه قبلا بوده، دارد.

 

 

 

خلاصه فصل اول جامعه شناسی گیدنز (ویرایش هفتم)

ترجمه : محمدحسین علیمردانی

www.polity.co.uk/giddens7